Diz Kireçlenmesi (Gonartroz): Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Belirtiler

Yakınmalar çoğu zaman yıllar içinde yerleşir ve dönem dönem artıp azalır:

• Yürümekle artan, dinlenmeyle azalan diz ağrısı
• Sabah kalkışta ya da uzun oturmadan sonra tutukluk — genellikle yarım saatten kısa sürer
• Merdiven inip çıkmada, çömelmede ve diz çökmede zorlanma
• Dizde şişlik, sıcaklık artışı ve hareketle duyulan sürtünme sesi
• Yürüme mesafesinin giderek kısalması
• İleri evrede bacakta içe ya da dışa doğru eğrilik ve gece ağrısı

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Yaş: Elli yaş sonrasında görülme sıklığı belirgin biçimde artar
• Fazla kilo: Dize binen yükü doğrudan artırır ve süreci hızlandırır
• Geçirilmiş yaralanma: Menisküs yırtığı, bağ yaralanması ya da eklem içi kırık
• Diziliş bozukluğu: Bacağın içe (varus) ya da dışa (valgus) eğri olması yükü dizin bir bölümünde toplar
• Meslek ve aktivite: Uzun süre çömelme, diz çökme ve ağır yük taşıma
• İltihaplı romatizmal hastalıklar ve ailesel yatkınlık

Tanı Nasıl Konur?

Tanının temeli muayenedir: hareket açıklığı, eklem içi sıvı, hassasiyetin yeri, bağ dengesi ve bacak dizilimi değerlendirilir. Görüntülemede ilk basamak ayakta çekilen düz röntgendir; eklem aralığındaki daralma, kemik çıkıntıları ve kemik yapısındaki değişiklikler bu filmde görülür.

MR her hastada gerekli değildir; menisküs ve bağ sorunlarını netleştirmek ya da erken evrede kıkırdak durumunu değerlendirmek gerektiğinde istenir. Röntgendeki bulgunun derecesi ile hastanın yakınmaları her zaman birbirine paralel gitmez — tedavi kararı filme değil, kişinin günlük yaşamdaki zorlanmasına göre verilir.

Tedavi Seçenekleri

Yaklaşım evreye ve hastanın beklentisine göre basamaklı ilerler:

Ameliyatsız tedavi

• Uyluk ön ve arka kaslarını güçlendiren düzenli egzersiz programı
• Kilo yönetimi — verilen her kilo dize binen yükü orantısından fazla azaltır
• Darbe içermeyen aktiviteler: yüzme, bisiklet, eliptik
• Hekimin uygun gördüğü ağrı yönetimi ve fizik tedavi uygulamaları
• Seçilmiş hastalarda eklem içi enjeksiyonlar
• Diziliş bozukluğunda uygun tabanlık ya da dizlik desteği

Cerrahi tedavi

• Artroskopik girişim: Kilitlenme ve takılma gibi mekanik belirtileri olan seçilmiş hastalarda
• Osteotomi: Diziliş bozukluğu belirgin, genç ve kireçlenmesi tek bölgeyle sınırlı hastalarda yükün sağlam bölüme kaydırılması
• Kısmi (yarım) diz protezi: Kireçlenme dizin yalnızca bir bölümündeyse
• Total diz protezi: Yaygın ve ileri evre kireçlenmede

Uygulanan basamaklar hakkında ayrıntılı bilgi diz kireçlenmesi tedavisi sayfamızda yer alır.