Stres Kırığı: Koşucularda Sinsi İlerleyen Kırık
Tek bir darbe olmadan, tekrarlayan yüklenmeyle gelişen kırıklar ilk haftalarda röntgende görülmeyebilir. Belirtilerini ve tedavi sürecini anlatıyoruz.
Ayakta dururken kalça, diz ve ayak bileği merkezleri düşey bir hat üzerinde sıralanır. Bu hat dizin iç tarafına kayarsa halk arasında O bacak, dış tarafına kayarsa X bacak denen görünüm ortaya çıkar. Tıpta bu durumlar varus ve valgus dizilim bozukluğu olarak adlandırılır ve önemi görünüşten çok, yükün eklem içinde nasıl dağıldığıyla ilgilidir.
Yük Dağılımı Neden Bu Kadar Önemli?
Diz eklemi, yürürken vücut ağırlığının katları kadar yük taşır. Bacak ekseni düzgün olduğunda bu yük iç ve dış bölmeler arasında dengeli paylaşılır. Eksen bozulduğunda ise yükün büyük bölümü tek bir bölmeye biner. Yıllar içinde bu bölmedeki kıkırdak daha hızlı yıpranır; bu nedenle kireçlenme bacağı eğri olan kişilerde tek taraflı ve erken başlayabilir.
Küçük çocuklarda bacakların önce O, sonra X görünümünde olması büyümenin olağan bir evresidir ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir; kalıcı eğrilik ise erişkin dizini yıllar boyunca etkiler.
Ne Zaman Değerlendirilmeli?
- Eğriliğin tek taraflı olması: İki bacak arasında belirgin fark bulunması.
- Yaşla birlikte artış: Eğriliğin zaman içinde belirginleştiğinin fark edilmesi.
- Dizin bir bölmesinde ağrı: Ağrının özellikle dizin iç ya da dış yüzünde yoğunlaşması.
- Erken yıpranma bulguları: Genç yaşta başlayan tutukluk, şişlik ve zorlanma hissi.
- Yürüyüş değişikliği: Yürürken dizin dışa doğru savrulması veya dengesizlik hissi.
Eksen Nasıl Ölçülür?
Değerlendirmede standart diz grafisi tek başına yeterli değildir, çünkü eğriliğin kaynağı uyluk kemiğinde de kaval kemiğinde de olabilir. Bunun için ayakta, kalçadan ayak bileğine kadar tüm bacağı tek karede gösteren ortoröntgenogram çekilir ve mekanik eksen bu film üzerinde ölçülür. Kıkırdak ve menisküsün durumu gerektiğinde MR ile incelenir. Ölçüm, eğriliğin kaç derece ve hangi kemikten kaynaklandığını ortaya koyduğu için tedavi planının temelini oluşturur.
Osteotomi Nedir, Kimlerde Gündeme Gelir?
Osteotomi, kemiğin planlanan bir noktadan kesilerek yeniden yönlendirilmesi ve bu konumda tespit edilmesi işlemidir. Amaç, yükü yıpranmış bölmeden görece sağlam bölmeye kaydırarak hastanın kendi eklemini korumaktır. Bu yöntem özellikle genç ve orta yaşlı, aktif, yıpranması dizin tek bölmesiyle sınırlı hastalarda değerlendirilir. Kıkırdak hasarı dizin geneline yayılmış ve ileri evredeyse kısmi diz protezi ya da total diz protezi gündeme gelir. Her üç yaklaşımda da karar; yaşa, aktivite düzeyine, eğriliğin derecesine ve eklemin durumuna göre birlikte verilir. Kas gücünü koruyan egzersiz ve kilo kontrolü ise hangi yol seçilirse seçilsin tedavinin parçası olmayı sürdürür.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kişiye özel tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
