Ayak Bileği Kireçlenmesi: Diz ve Kalçadan Farkı Nedir?

Ayak bileği kireçlenmesi (artroz), diz ve kalça kireçlenmesine kıyasla toplumda daha az sıklıkla görülür. Aradaki en belirgin fark ise nedeninde saklıdır: diz ve kalça kireçlenmesi çoğunlukla yaşa bağlı doğal aşınmayla ortaya çıkarken, ayak bileği kireçlenmesinin büyük bölümü geçirilmiş bir yaralanmanın sonucudur.

Diz ve Kalçadan Temel Farkı: Neden Genellikle Bir Nedeni Vardır?

Ayak bileği eklemi, vücut ağırlığının büyük bölümünü taşımasına rağmen kıkırdak yapısı diz ve kalçaya göre travmaya karşı nispeten dayanıklıdır. Bu nedenle "birincil" yani nedeni belirlenemeyen kireçlenme bu eklemde daha az görülür. Bunun yerine, yıllar önce geçirilmiş bir kırık, ciddi bir burkulma veya tekrarlayan bağ hasarları sonrasında eklem yüzeyinin düzensiz iyileşmesiyle gelişen "post-travmatik artroz" ön plana çıkar.

Ayak bileği kireçlenmesi olan hastaların büyük bölümünde, yıllar önce yaşanmış ve o dönem "basit" kabul edilen bir burkulma veya kırık öyküsü bulunur.

Belirtileri Nelerdir?

• Yürürken ve ayakta durunca artan ağrı: Özellikle uzun süre ayakta kalmakla belirginleşen ağrı.
• Sabah tutukluğu: Sabah ilk adımlarda hissedilen sertlik ve hareket güçlüğü.
• Şişlik: Eklem çevresinde, özellikle gün sonunda belirginleşen şişlik.
• Hareket açıklığında azalma: Ayağın yukarı-aşağı esneme hareketinde kısıtlılık.
• Zeminde dengesizlik hissi: Düzensiz zeminlerde yürürken artan zorlanma ve güvensizlik hissi.

Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Değerlendirme, ayrıntılı bir muayene ve geçmiş travma öyküsünün sorgulanmasıyla başlar. Röntgen ile eklem aralığının daralması ve kemik yapısındaki değişiklikler görüntülenir; gerekli görülen durumlarda MR ile yumuşak doku ve kıkırdak yüzeyi daha ayrıntılı incelenir.

Tedavi Basamakları

İlk basamakta uygun ayakkabı seçimi, tabanlık desteği, egzersiz ve fizik tedavi ile şikayetlerin yönetilmesi hedeflenir; gerektiğinde eklem içi enjeksiyonlar da tedaviye eklenebilir. Ağrı ve hareket kısıtlılığı günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeye devam eden ileri evre olgularda, füzyon veya protez gibi cerrahi seçenekler kişiye özel olarak değerlendirilir.