El Bileği Kırığı: Düşerken Elini Yere Dayamanın Sonucu
El bileği kırığı, erişkinlerde en sık görülen kırıklardan biridir. Düşerken refleks olarak elini yere dayamak, tüm vücut ağırlığını bir anda bileğe bindirir.
Bileği ve parmakları bükmeye yarayan ön kol kasları, ortak bir tendonla dirseğin iç yüzündeki kemik çıkıntıya tutunur. Tekrarlayan kavrama ve bilek bükme hareketleri bu tutunma bölgesini zorlar; zamanla tendonda mikro düzeyde yıpranma ve ağrı gelişir. Bu tabloya medial epikondilit, yaygın adıyla golfçü dirseği denir.
Tenisçi Dirseğinden Farkı
İki tablo sık karıştırılır; ayrım aslında basittir:
- Golfçü dirseği: Ağrı dirseğin iç yüzündedir. Bileği avuç içine doğru bükerken ve bir şey kavrarken artar
- Tenisçi dirseği: Ağrı dirseğin dış yüzündedir. Bileği el sırtına doğru kaldırırken ve kapı kolu çevirirken artar — ayrıntılar tenisçi dirseği yazımızda
Adlarına rağmen her iki tablo da hastaların çoğunda spordan değil, günlük yaşamdaki ve işteki tekrarlayan hareketlerden kaynaklanır. Golfçü dirseği, tenisçi dirseğine göre daha seyrek görülür.
Kimlerde Görülür?
- Tornavida, matkap, çekiç gibi el aletleriyle çalışanlar; marangoz, tesisatçı, kasap
- Uzun süre klavye ve fare kullananlar
- Ağırlık çalışanlar — özellikle kavrama gerektiren hareketlerde ani yük artışı yapanlar
- Golf, fırlatma sporları, tenis (özellikle vuruş tekniği hatalıysa), okçuluk
- Bebek taşıyan, sık ağırlık kaldıran kişiler
- Kırk-altmış yaş aralığı; tendon dokusunun yaşla azalan onarım kapasitesi tabloyu kolaylaştırır
Belirtiler
- Dirseğin iç yüzündeki kemik çıkıntı üzerinde hassasiyet
- Kavrama, sıkma, tornavida çevirme ve poşet taşımayla artan ağrı
- Bileği avuç içine doğru bükerken keskinleşen ağrı
- Ön kolun iç yüzüne yayılan gerginlik
- Kavrama gücünde azalma — kapı kolunu çevirmekte, kavanoz açmakta zorlanma
- Sabahları belirginleşen tutukluk
Yüzük ve serçe parmakta uyuşma ya da karıncalanma varsa tablo yalnızca tendonla açıklanmaz: dirseğin iç yüzünden geçen sinir de baskı altında olabilir. Bu ayrım muayeneyle yapılır ve tedaviyi değiştirir.
Tanı
Tanı büyük ölçüde muayeneyle konur: ağrının tam yeri, bileği dirence karşı bükerken uyanan ağrı ve kavrama gücü değerlendirilir. Röntgen tendonu göstermez, ancak eklem içi başka bir sorunu dışlamak için istenebilir. Ultrason ve MR her hastada gerekli değildir; tanı net değilse, şikâyet uzun sürüyorsa ya da cerrahi düşünülüyorsa gündeme gelir.
Tedavi: Sabır Gerektiren Bir Süreç
Hastaların büyük bölümü ameliyatsız tedaviyle rahatlar; ancak iyileşme haftalar, bazen aylar alır. Tedavinin merkezinde yükün düzenlenmesi ve egzersiz vardır:
- Aktivite düzenlemesi: Ağrıyı tetikleyen hareketin tümüyle bırakılması değil, sınırın altına çekilmesi. Kavrama gerektiren işlerde ara verme ve teknik değişikliği
- Egzersiz programı: Ön kol kaslarının kontrollü, kademeli yüklenmeyle çalıştırılması — tendonun yeniden düzenlenmesine katkı sağlayan basamaktır
- Germe: Ön kol iç grup kaslarının düzenli esnetilmesi
- Bandaj ve ateller: Ön kola takılan bant, tendonun tutunma yerine binen yükü azaltabilir; gece ateli sabah tutukluğunu hafifletebilir
- Soğuk uygulama ve hekimin uygun gördüğü ağrı yönetimi
- Fizik tedavi yöntemleri: Şikâyeti süren hastalarda programa eklenebilir
Tendon çevresine yapılan kortizon enjeksiyonu kısa vadede ağrıyı azaltabilir; ancak tekrarlanan uygulamalar tendonun dayanıklılığını olumsuz etkileyebilir. Enjeksiyon kararı, tabloya ve süreye göre hekim tarafından ayrı ayrı değerlendirilir. Yöntemler hakkında bilgi için eklem içi enjeksiyonlar yazımıza bakabilirsiniz.
Cerrahi Ne Zaman Gündeme Gelir?
Cerrahi, hastaların küçük bir bölümünde düşünülür: uygun süre ve nitelikte uygulanan ameliyatsız tedaviden yanıt alınamayan, şikâyeti aylarca süren ve günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlanan olgularda değerlendirilir. Girişimde yıpranmış tendon dokusu temizlenir ve tendonun kemiğe tutunması yeniden düzenlenir. Sonrasında kademeli bir rehabilitasyon programı izlenir; işe ve spora dönüş haftalarla ölçülür.
Tekrarını Önlemek
- Ağırlık ve tekrar sayısını kademeli artırın; uzun aradan sonra eski tempoya doğrudan dönmeyin
- El aletlerinde kavrama sapı kalın olanları tercih edin — ince sap kavrama kuvvetini artırır
- Çalışma düzeninizde bilek ve dirsek açılarını gözden geçirin, ara verme alışkanlığı edinin
- Ön kol kaslarını düzenli güçlendirin ve esnetin; program ağrı geçtikten sonra da sürdürülmelidir
- Sporda tekniğinizi ve ekipmanınızı (sap kalınlığı, ağırlık) değerlendirin
Kolda ve elde uyuşmayla giden tablolar için karpal tünel sendromu, aşırı kullanıma bağlı diğer yaralanmalarda izlenen genel yaklaşım için spor yaralanmaları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kişiye özel tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
