Arka Çapraz Bağ Yaralanması: Kolayca Gözden Kaçan Diz Bağı Hasarı
Trafik kazasında dizin ön panele çarpması ya da bükülü diz üzerine düşme arka çapraz bağı yaralayabilir. Belirtileri ön çapraz bağa göre hafif olduğu için kolayca gözden kaçar.
İliotibial bant, kalçanın dış yanından başlayıp uyluk boyunca inen ve dizin hemen altında kaval kemiğinin dış yüzüne yapışan kalın, sert bir bağ dokusu şerididir. Diz bükülüp açıldıkça bu bant, uyluk kemiğinin dizdeki dış çıkıntısının üzerinden geçer; diz yaklaşık 20-30 derece bükülüyken bu bölgedeki baskı en yüksek düzeydedir. Tekrarlayan hareketle bandın altındaki yağ dokusu ve kese tahriş olduğunda dizin dış yanında ağrı başlar; buna iliotibial bant sendromu ya da halk arasındaki adıyla koşucu dizi denir. Uzun mesafe koşucularında ve bisikletçilerde sık görülür. Haftalık mesafenin hızla artırılması, yokuş aşağı koşu, eğimli yolun hep aynı tarafında koşmak, eskimiş ayakkabı ve kalça kaslarının zayıflığı başlıca hazırlayıcı nedenlerdir.
Belirtiler
- Dizin dış yanında ağrı: Dizin dış kenarında, çoğu zaman parmakla gösterilebilen, yanıcı ya da batıcı ağrı.
- Belli bir mesafede başlaması: Koşu ağrısız başlar; belirli bir süre ya da kilometreden sonra ortaya çıkar, koşu sürdükçe artar ve çoğu zaman durmaya zorlar.
- Yokuş ve merdiven inerken artış: Yokuş aşağı koşu, merdiven inme ve dizin hafif bükülü kaldığı hareketler ağrıyı belirginleştirir.
- Dinlenince azalma: Koşu bırakılınca ağrı hızla hafifler, ancak bir sonraki koşuda aynı noktada yeniden başlar. Bazen dizin dış yanında hafif şişlik ya da sürtünme hissi olur.
Dizin belirgin biçimde şişmesi, kilitlenmesi ya da boşalması, ağrının dizin dış yanından çok eklem çizgisinin üzerinde olması, dinlenirken ve gece de süren ağrı ya da bir burkulma veya darbeden sonra başlayan yakınmalar menisküs ya da bağ yaralanması gibi başka bir soruna işaret edebilir ve muayene gerektirir.
Tanı
Tanı büyük ölçüde öykü ve muayeneyle konur. Dizin dış çıkıntısının üzerine bastırılırken diz bükülüp açıldığında ağrının ortaya çıkması tipiktir; kalça kaslarının gücü, bandın gerginliği, ayak yapısı ve koşu biçimi de değerlendirilir. Röntgen ve MR çoğu hastada gerekmez; yakınmalar tedaviye rağmen sürdüğünde ya da tablo tipik olmadığında menisküs yırtığı, dış yan bağ yaralanması ya da stres kırığı gibi nedenleri dışlamak için istenir.
Tedavi
Koşucu dizi neredeyse her zaman ameliyatsız düzelir. İlk adım ağrıyı başlatan yükü azaltmaktır: Koşuyu tamamen bırakmak her zaman gerekmez, ancak mesafe ağrının başladığı noktanın altına çekilir ve yokuş aşağı koşuya bir süre ara verilir; bu dönemde yüzme gibi dizi zorlamayan sporlarla kondisyon korunabilir. Ağrılı dönemde buz uygulaması ve kısa süreli ağrı kesiciler rahatlatır. Tedavinin kalıcı kısmı, kalçanın dış yan kaslarını ve gövdeyi güçlendiren egzersizler ile kalça ve uyluk esnetmeleridir; ayakkabının yenilenmesi ve adım boyunun biraz kısaltılması gibi koşu düzeltmeleri de tekrarı önler. Yakınmalar sürerse bölgeye kortizon enjeksiyonu düşünülebilir. Altı aylık düzenli tedaviye rağmen düzelmeyen az sayıda hastada bandın gevşetildiği küçük bir ameliyat gündeme gelir. Koşuya ağrısız ve kademeli dönüş genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanır. Genel ilkeler için spor yaralanmaları yazımıza, koşucularda sık görülen bir başka sorun için kaval kemiği ağrısı yazımıza göz atabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme: Bu sayfadaki içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kişiye özel tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.
