Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemidir; bu serbestliğin bedeli ise yerinden çıkmaya en yatkın eklem olmasıdır. İlk çıkık genç yaşta olduğunda tekrarlama olasılığı yüksektir.
Omuz eklemi, kol kemiğinin küre biçimindeki başının kürek kemiğindeki sığ bir yuvaya oturmasıyla oluşur. Bu yuva, kalçadaki derin soket gibi kemiği çepeçevre kavramaz; adeta bir golf topunun tee üzerinde durması gibidir. Bu yapı omza vücudun en geniş hareket açıklığını kazandırır — bedeli ise yerinden çıkmaya en yatkın eklem olmasıdır.
Ekleme asıl kararlılığı, yuvanın çevresindeki kıkırdak halka (labrum), eklem kapsülü, bağlar ve çevre kaslar sağlar. Çıkık sırasında bu yapılardan biri ya da birkaçı zedelenir; işte tekrarlayan çıkıkların temelinde bu zedelenme yatar.
Çıkmış bir omzu kendiniz ya da bir yakınınız yerine oturtmaya çalışmayın. Bilinçsiz çekme hareketleri kırığa, sinir ve damar yaralanmasına yol açabilir. Kolu olduğu konumda destekleyip, hareket ettirmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun. İlk 48 saatte yapılacaklar için spor yaralanmalarında ilk 48 saat yazımıza bakabilirsiniz.
Hastanede önce röntgenle eşlik eden bir kırık olup olmadığı değerlendirilir. Ardından omuz uygun teknikle yerine oturtulur (redüksiyon) ve kontrol filmi çekilir. Sonrasında kol bir süre askıda tutulur; bu sürenin uzunluğu yaşa ve zedelenen yapılara göre değişir. Askı döneminin ardından hareket açıklığını ve omuz çevresi kas gücünü geri kazandıran bir rehabilitasyon programı başlar.
İlk çıkık sonrası labrum yırtığı, kemik yuvada kayıp ya da rotator manşet yırtığı gibi eşlik eden sorunları göstermek için MR istenebilir. Kırk yaş üzerindeki hastalarda çıkığa rotator manşet yırtığının eşlik etmesi daha sıktır; bu yaş grubunda kolun yukarı kaldırılamaması yalnızca ağrıya bağlanmamalıdır.
İlk çıkıkta yuvanın çevresindeki kıkırdak halka yerinden ayrıldığında, eklem bir sonraki zorlanmada daha kolay çıkar. Tekrarlama olasılığını artıran etkenler şunlardır:
Tekrarlayan çıkıklarda omuz zamanla "güvenilmez" hâle gelir: kişi kolunu belirli açılara getirmekten kaçınır, uykuda bile çıkabilir. Her çıkık eklem kıkırdağına yeni bir hasar bırakır; uzun vadede omuz kireçlenmesine zemin hazırlayabilir.
Cerrahi karar tek bir ölçüte değil, tabloya bakılarak verilir: çıkığın kaç kez tekrarladığı, hastanın yaşı ve spor düzeyi, görüntülemede kemik kaybı olup olmadığı ve günlük yaşamdaki kısıtlanma birlikte değerlendirilir. Genç ve temaslı spor yapan hastalarda, ilk çıkıktan sonra dahi cerrahi gündeme gelebilir.
İleri yaşta, tekrarlayan çıkıklara omuz ekleminde ileri düzeyde yıpranma eşlik ediyorsa değerlendirme omuz protezi seçeneğini de kapsayabilir; bu kararın nasıl verildiğini omuz protezi yazımızda ele aldık.
Onarım sonrasında omuz bir süre askıda korunur, ardından hareket açıklığı kademeli olarak artırılır. Güçlendirme, dokular yeterince iyileştikten sonra başlar. Spora dönüş genellikle aylarla ölçülür ve kolun spor sırasında zorlanacağı açılarda güven kazanılması beklenir. Erken dönüş, onarımın gevşemesine yol açabilir.
Omuz kararlılığında kas desteği belirleyicidir. Kürek kemiğini kontrol eden kaslar ve rotator manşet grubu düzenli çalıştırılmadığında, cerrahi ile sağlanan onarım da zorlanır. Rehabilitasyon programı ağrı geçtikten sonra da sürdürülmelidir.
Omuz ağrısının çıkık dışı nedenleri için omuz ağrısı ve donuk omuz yazılarımıza göz atabilirsiniz.
İleri yaşta ev içinde yaşanan basit bir düşme bile kalçayı kırabilir. Kalça kırığı, hem ağrısı hem de hareketsizliğin getirdiği riskler nedeniyle zaman kaybedilmeden ele alınması gereken bir tablodur.
Dirseğin iç yüzündeki ağrı golfçü dirseği, dış yüzündeki ağrı tenisçi dirseğidir. İkisi de çoğunlukla golf ya da tenis oynamayan kişilerde görülür.
El bileği kırığı, erişkinlerde en sık görülen kırıklardan biridir. Düşerken refleks olarak elini yere dayamak, tüm vücut ağırlığını bir anda bileğe bindirir.
Sorularınız ve tedavi seçenekleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
