Omurga Çökme Kırığı: Kemik Erimesinde Sırt Ağrısı ve Boy Kısalması

Omurga çökme kırığı, tıptaki adıyla vertebra kompresyon kırığı, bir omurun ön kısmının yükü taşıyamayarak basıklaşmasıdır. Sağlam bir omurgada bunun için ciddi bir travma gerekir. Kemik erimesi (osteoporoz) zemininde ise omur direncini kaybettiği için öne eğilmek, ağır bir poşet kaldırmak ya da sert bir öksürük bile kırığı başlatabilir.

Neden Sıklıkla Gözden Kaçar?

Bu kırıklarda düşme öyküsü çoğu zaman yoktur. Ağrı yaşa, yorgunluğa veya kas zorlanmasına bağlanır; hasta hekime başvurmadan haftalarca bekleyebilir. Bir bölüm hastada ise belirgin ağrı hiç olmaz ve kırık, başka bir nedenle çekilen bir akciğer filminde ya da omurga grafisinde tesadüfen görülür.

Bir omurda çökme kırığı gelişmiş olması, diğer omurlarda ve kalçada kırık riskinin de arttığını gösterir; bu nedenle kırık kadar altındaki kemik erimesinin değerlendirilmesi de önemlidir.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

• Ani başlayan sırt veya bel ağrısı: Ayağa kalkmak ve yürümekle artan, uzanınca hafifleyen künt ağrı.
• Boy kısalması: Zaman içinde birkaç santimetreyi bulan, çoğu zaman yakınların fark ettiği kısalma.
• Sırtın öne yuvarlaklaşması: Halk arasında kamburlaşma denen duruş değişikliği.
• Öne eğilmekte zorlanma: Ayakkabı bağlamak, yerden bir şey almak gibi hareketlerde ağrının belirginleşmesi.
• Nefes darlığı ve erken doyma hissi: Çok sayıda çökme kırığında göğüs ve karın boşluğunun daralmasına bağlı şikayetler.

Değerlendirme Nasıl Yapılır?

İlk basamak ayakta çekilen yan omurga röntgenidir; omurun yüksekliğindeki kayıp bu filmde ölçülebilir. Kırığın yeni mi yoksa eski mi olduğunu ayırmak gerektiğinde MR görüntüleme kullanılır, çünkü taze kırıkta kemik iliğindeki ödem MR'da görülür. Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA) ise altta yatan kemik erimesinin derecesini ortaya koyar. Tekrarlayan ya da alışılmadık yerleşimli kırıklarda kemiği zayıflatan başka nedenler de araştırılır.

Tedavi Yaklaşımı

Kırıkların önemli bir bölümü cerrahi olmadan iyileşir. Bu dönemde ağrı yönetimi, kısa süreli dinlenme ve ardından kademeli hareketlenme, gerektiğinde korse desteği ve duruşu koruyan egzersizler bir arada yürütülür. Uzun süreli yatak istirahati kemik kaybını ve kas erimesini hızlandırdığı için tercih edilmez. Ağrı haftalar içinde geçmiyorsa ya da omurdaki çökme ilerliyorsa, omura destek sağlayan girişimsel yöntemler ve seçilmiş olgularda omurga cerrahisi değerlendirilir. Tedavinin ayrılmaz parçası, yeni kırıkları önlemek için kemik erimesinin ilaç tedavisi, D vitamini ve kalsiyum desteği ile düşme riskini azaltan önlemlerdir.