Protez Ameliyatı Sonrası Pıhtı Riski: Bacak Toplardamar Tıkanıklığı Nasıl Önlenir?

Büyük ortopedik ameliyatlar, özellikle kalça ve diz protezi, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşma riskini geçici olarak artırır. Ameliyat sırasındaki damar hasarı, damar çevresindeki yumuşak doku değişiklikleri ve ameliyat sonrası hareketsizlik kanın akışını yavaşlatır ve pıhtılaşmaya zemin hazırlar. Bacaktaki bu pıhtıya derin ven trombozu denir; pıhtının bir parçası kopup akciğere ulaşırsa akciğer embolisi adı verilen ciddi bir tablo oluşur. Bu nedenle protez ameliyatlarında pıhtıdan korunma planı rutin bir parçadır.

Belirtiler

• Tek bacakta şişlik: Genellikle baldır ya da bacağın tamamında, diğer tarafa göre belirgin kalınlaşma.
• Baldırda ağrı ve hassasiyet: Yürürken ya da ayağı yukarı bükerken artan, kramp benzeri ağrı.
• Sıcaklık ve kızarıklık: Bacakta ısınma, kırmızı ya da morumsu renk değişikliği.
• Belirtisiz olabilir: Pıhtıların bir kısmı hiçbir yakınma vermez; bu yüzden önlem ve takip önemlidir.

Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, öksürükle kan gelmesi, çarpıntı ya da bayılma akciğer embolisi belirtisi olabilir ve derhal 112'nin aranmasını ya da acil servise başvurulmasını gerektirir.

Tanı

Bacakta şüpheli şişlik ve ağrı varsa ilk adım damar Doppler ultrasonudur; ağrısız ve basit bir incelemedir. Kan testlerinden D-dimer bu tabloda yardımcı olsa da ameliyat sonrası dönemde yüksek çıkması beklendiği için tek başına belirleyici değildir. Akciğer embolisi şüphesinde bilgisayarlı tomografi anjiyografi gerekir. Her bacak şişliği pıhtı demek değildir; ameliyat sonrası hafif şişlik sık görülür ve tek taraflı, ağrılı şişlik ayrıca değerlendirilir.

Önlem ve Tedavi

Korunmanın temeli erken hareketliliktir: ameliyattan birkaç saat sonra yatakta ayak bileği hareketleri, ilk gün içinde ayağa kalkma ve yürüme başlar. Buna ek olarak, hastanın risk durumuna göre belirlenen süre boyunca kan sulandırıcı ilaç kullanılır; süre çoğunlukla birkaç haftadır. Kompresyon çorapları ve ameliyat sırasında alınan önlemler korumayı güçlendirir. Pıhtı saptanırsa kan sulandırıcı tedavi hemen başlanır ve süresi genellikle en az üç aydır. İlacı doktor önerisi olmadan bırakmamak, ilaç sırasında çıkan kanama, siyah dışkı ya da morarma gibi belirtileri bildirmek gerekir. Ameliyat öncesi hazırlık için protez ameliyatı öncesi hazırlık, sonrasındaki yol haritası için kalça protezi sonrası iyileşme ve diz protezi sonrası iyileşme yazılarımıza göz atabilirsiniz.